NHẬN XÉT VỀ NGHỊ ĐỊNH 92/2012 NĐ-CP NGÀY 8 THÁNG 11 NĂM 2012

Luật sư Nguyễn Văn Đài

Ngày 8 tháng 11 năm 2012, chính phủ đã ban hành Nghị định 92/2012 NĐ-CP để thay thế Nghị định 22/2005 NĐ-CP ngày 1 tháng 3 năm 2005 hướng dẫn thi hành một số điều của Pháp lệnh tín ngưỡng, tôn giáo. Nghị định 92/2012 NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2013.

Khi so sánh, chúng ta có thể thấy rằng Nghị định 92/2012 NĐ-CP đã không có những thay đổi tiến bộ so với Nghị định 22/2005 NĐ-CP mà nó còn thụt lùi rất nghiêm trọng trong một số vấn đề sau:Trong Nghị định 22/2005 NĐ-CP qui định tổ chức tôn giáo sau khi đã được hình thành thì được đăng ký hoạt động tôn giáo ngay. Tổ chức đã đăng ký hoạt động tôn giáo thì được tiến hành các hoạt động tôn giáo. Và tổ chức tôn giáo sẽ được nhà nước công nhận sau 20 năm đối với tổ chức tôn giáo được hình thành và đăng ký hoạt động ở Việt Nam sau khi Pháp lệnh tín ngưỡng tôn giáo có hiệu lực.

Nhưng trong Nghị định 92/2012 NĐ-CP qui định một tổ chức tôn giáo đã được hình thành phải đủ 20 năm có sinh hoạt tôn giáo ổn định kể từ ngày được UBND cấp xã chấp thuận sinh hoạt tôn giáo thì mới được đăng ký hoạt động tôn giáo. Tổ chức tôn giáo đã được hình thành chỉ được đăng ký sinh hoạt tôn giáo mà không được hoạt động tôn giáo.

Việc các tổ chức tôn giáo sau khi đã hình thành được đăng ký hoạt động tôn giáo ngay là phù hợp với các nguyên tắc của quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo đã được qui định trong Hiến pháp Việt Nam 1992 và Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị. Đồng thời nó cũng phù hợp với thực tiễn của các tổ chức tôn giáo đã được hình thành ở Việt Nam trong những năm qua.

Trong điều 3 Pháp lệnh Tín ngưỡng tôn giáo chỉ có khái niệm về hoạt động tôn giáo. Nhưng điều 5 của Nghị định 92/2012 NĐ-CP qui định tổ chức tôn giáo sau khi được hình thành chỉ được đăng ký sinh hoạt tôn giáo như thực hiện nghi thức thờ cùng, cầu nguyện và bày tỏ đức tin. Còn các hoạt động tôn giáo như:

“a) Tổ chức các cuộc lễ tôn giáo, thực hiện lễ nghi, truyền đạo, giảng đạo tại địa điểm sinh hoạt tôn giáo đã đăng ký;

b) Tổ chức đại hội thông qua hiến chương, điều lệ và các nội dung có liên quan trước khi đề nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận;

c) Bầu cử, suy cử những người lãnh đạo tổ chức, mở lớp bồi dưỡng giáo lý;

d) Sửa chữa, cải tạo, nâng cấp công trình thuộc cơ sở tôn giáo;

đ) Hoạt động từ thiện nhân đạo.”

Các tổ chức tôn giáo phải chờ 20 năm kể từ ngày được chấp thuận sinh hoạt tôn giáo mới được đăng hoạt động tôn giáo để thực hiện các hoạt động trên.

Thực tiễn ở Việt Nam có hàng chục tổ chức tôn giáo Tin lành thuộc các hệ phái khác nhau đã được hình thành và có các hoạt động tôn giáo trong nhiều năm qua. Phần lớn các tổ chức này được hình thành chưa đủ 20 năm. Và chỉ có một số hệ phái Tin lành đã đăng ký hoạt động theo Nghị định 22/2005 ND-CP. Trong những năm qua, các hệ phái Tin lành đã được hình thành, mặc dù chưa đăng ký hoạt động tôn giáo nhưng các hệ phái Tin lành này vẫn thực hiện các hoạt động tôn giáo theo qui định của pháp luật. Các hoạt động tôn giáo của các hệ phái Tin lành chưa được đăng ký đã góp phần vào việc ổn định xã hội, nâng cao đời sống tâm linh cho rất nhiều người. Các hoạt động từ thiện nhân đạo đã giúp đỡ được nhiều người có hoàn cảnh khó khăn.

Hiện nay, hầu hết các hệ phái Tin lành đã có tổ chức từ cấp tổng hội(General Assembly) cho tới cấp giáo hạt(Diocese), khu vực( Regional level)  và các Hội Thánh địa phương(Local church). Nay theo qui định của Nghị định 92/2012 NĐ-CP thì cơ cấu tổ chức, các hoạt động tôn giáo của các hệ phái Tin lành mà chưa đăng ký sinh hoạt tôn giáo sẽ bị xóa bỏ hoàn toàn.

Như vậy, những qui định về việc đăng ký sinh hoạt tôn giáo và đăng ký hoạt động tôn giáo tại chương 3 của Nghị định 92/2012 NĐ-CP là không phù hợp với quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo đã được qui định tại điều 70 Hiến pháp và điều 18 Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị. Đồng thời cũng không phù hợp với thực tiễn của các tổ chức tôn giáo ở Việt Nam.

Căn cứ vào qui định của Hiếp pháp Việt Nam 1992 và Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị thì quyền tự do tín ngưỡng và tôn giáo của công dân Việt Nam được hiểu như sau:

Thứ nhất, là công dân có quyền tự do tư tưởng, tín ngưỡng, tôn giáo. Điều này không cho phép bất kỳ một giới hạn nào và những tự do này phải được bảo vệ không điều kiện.

Thứ hai, quyền tự do hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo như thực hiện lễ nghi, truyền đạo, giảng đạo, bồi dưỡng giáo lý, hoạt động từ thiện nhân đạo có thể được thực thi với tư cách cá nhân hay tập thể, ở nơi công cộng hay chỗ riêng tư.

Các sinh hoạt tôn giáo phải luôn luôn gắn liền với các hoạt động tôn giáo. Đó là bản chất của quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo. Sinh hoạt tôn giáo mà tách rời khỏi các hoạt động tôn giáo là điều không thể chấp nhận được, bởi điều này trái với bản chất của tôn giáo.

Tổ chức tôn giáo được hình thành với mục đích tập hợp và đoàn kết những người có cùng niềm tin tôn giáo để thực hiện các sinh hoạt tôn giáo tập thể và thực hiện các hoạt động tôn giáo. Tổ chức tôn giáo đã được hình thành phải được đăng ký hoạt động tôn giáo để thực hiện các chức năng của nó như bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các thành viên, thực hiện các nghi lễ tôn giáo, truyền đạo, giảng đạo, đào tạo và bồi dưỡng giáo lý cho các thành viên, thực hiện các công tác từ thiện nhân đạo.

Việc qui định một tổ chức tôn giáo sau khi được hình thành phải chờ đợi 20 năm mới được đăng ký hoạt động tôn giáo là hết phi lý.

Một lần nữa, chúng ta khẳng định rằng những qui định về việc đăng ký hoạt động tôn giáo tại chương 3 của Nghị định 92/2012 NĐ-CP ngày 8 tháng 11 năm 2012 là không phù hợp với bản chất của quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo đã được qui định trong Hiến pháp Việt Nam 1992 và Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị.

Mục đích của Nghị định 92/2012 NĐ-CP là xóa bỏ hoàn toàn cơ cấu tổ chức và hoạt động tôn giáo của các hệ phái Tin lành đã được hình thành ở Việt Nam chưa đủ 20 năm và chưa được đăng ký hoạt động tôn giáo theo Nghị định 22/2005 NĐ-CP.

Đây là một bước thụt lùi về quyền tự do tín ngưỡng và tôn giáo ở Việt Nam

Hà nội, ngày 18 tháng 12 năm 2012

About these ads